Valkenberg Park

Fotografie Victor Willemse
Camera Nikon D5100
Laatste update van deze pagina 1-8-2017
Weet u meer ? Zie hier het contactadres.

Valkenberg Park
Park Valkenberg ligt in de binnenstad van Breda achter de Koninklijke Militaire Academie (KMA, opgericht 1828) met daarop het Kasteel van Breda. Daarvoor was het park de kasteeltuin voor de Heren van Breda. Het park dankt zijn naam aan een valkenhuis, dat aan de rand ervan stond en van waaruit de kasteelbewoners en hun gasten de valkenjacht bedreven.
Het park was van origine een echt bos met hoge bomen. In de zeventiende eeuw verdween dat karakter door de aanleg van een tuin naar Franse stijl. In het park stonden 17 beelden. Eén replica van die beelden staat in een speciaal perkje, dat herinnert aan de Franse stijltuin.

Naam: Lighthouse
Omschrijving: vuurtoren
Kunstenaar: Aldo Rossi (Italië) – RKD
Materiaal: hoofdzakelijk staal
Hoogte: 18 meter
Jaar: 1992
Locatie: hoek Academiesingel en Emmastraat N51 35.600 E4 46.698

Het verhaal:
Het idee om professor doctor Rossi een kunstwerk te laten maken ontstond in 1985, toen hij exposeerde in de Beyerd. Het duurde nog 7 jaar voordat Burgemeester Ed Nijpels op 9 oktober 1992 de Lighthouse onthulde door het afsteken van een vuurpijl. De vuurtoren was aanvankelijk bedacht voor plaatsing in het Wilhelminapark in Breda, maar buurtbewoners hebben dat tegengehouden. Het werk staat nu in het water van de singel, rechts van de ingang van Park Valkenburg. Veel ontwerpen van Aldo Rossi (1931-1997) begeven zich op het grensgebied van beeldende kunst en architectuur. Misschien is zijn werk het beste te typeren als beeldende architectuur. Het kunstwerk in Breda is een ruimtelijk, architectonisch model en duidelijk herkenbaar als vuurtoren. Het oktogonale 18 meter hoge werk functioneert niet als vuurtoren, het is niet toegankelijk en staat in deze stedelijke omgeving op een wezensvreemde plaats. Desondanks brandt er ’s avonds licht in de lantaarn.

Nassau 1024

nassau-b11024x706

Naam: Nassau-Baronie-monument
Omschrijving: zuil met geschiedenis elementen
Kunstenaar: dr. Pierre J.H. Cuypers architect – RKD
Materiaal: van onder naar boven: ijzersteen, hardsteen en zandsteen
Status: monument
Hoogte: ca. 5 meter
Jaar: 1905
Opschrift: zie hieronder
Locatie: Valkenberg park N51 35.473 E4 46.763

Het verhaal:
Bij de ingang van het stadspark staat het monument dat u iets vertelt over de wordingsgeschiedenis van de stad Breda, maar vooral over de Heren van de stad uit het Huis van Nassau en de band tussen Breda en het Huis van Nassau.
Op 3 juli 1905 werd het Nassau-Baronie-monument met veel feestelijk vertoon door Koningin Wilhelmina en prins Hendrik onthuld vanwege de 500-jarige band. Het beeld herinnert aan het feit dat op 4-8-1404 Graaf Engelbert de eerste Bredase Nassau en zijn gemalin, Johanna van Polanen, werden ingehuldigd als Heer en Vrouwe van Breda. Sedert die dag fungeerden de Oranje Nassau’s als Heren van Breda.
De ontwerper is de welbekende architect dr. P.J.H. Cuypers, die onder meer het Rijksmuseum en het centraal station in Amsterdam ontwierp.
In 2016 heeft het monument en opknapbeurt gehad, waardoor het weer fris bij staat. Het monument staat tegenwoordig opzichtig in het verlengde van de mooi gerenoveerde Willemstraat.
Boven naar beneden is het volgende te zien:

  • De Leeuw van Nassau die boven alles uittorent met koningskroon, zwaard en wapenschild. Daaronder de tekst “motto ce sera – moi – nassav”( het motto is mijn – Nassau).
  • 2 panelen met de inhuldiging van Engelbrecht van Nassau en Johanna van Polanen in Breda. 2 reliëfs is de ‘blijde incomste’ van Graaf Engelbert en zijn gemalin afgebeeld. De poorters bieden de sleutel van de stad aan.
  • 1 paneel met het wapen van Engelbrecht van Nassau – Johanna van Polanen, de tekst “CE SERA – MOI – NASSAU”(ik ben een Nassau) en daaronder de namen van de Heren van Breda: Engelbrecht I 1404-1443, Jan 1446-1475, Engelbrecht II 1475-1504, Hendrik 1504-1538, Reijnier 1539-1544, Willem I 1552-1584, Philips Willem 1609-1618, Maurits 1620-1625, Frederik Hendrik 1637-1647
  • 1 paneel met het wapen van koningin Wilhelmina – prins Hendrik, de tekst “JE MAIN – TIEN – DRAI” (ik zal handhaven) en daaronder de namen van de Vorsten van Breda: Koningin Wilhelmina 1898-1962, Koning Willem III 1849-1890, Koning Willem II 1840-1849, Koning Willem I 1813-1843, Willem V 1766-1806, Will.Ka.Henr.Friso 1737-1751, Joh.Will.Friso 1711, Willem II 1668-1702, Willem II 1650-1650
  • Daaronder een ring met 20 gekleurde gemeentewapens en de namen van de gemeentes die tot de Baronie van Breda behoorden: Breda – Prinsenhage – Oosterhout – Teteringen -Terheijden – Gilze & Rijen – Dongen – Alphen c.a. – Klundert – Willemstad – Steenbergen – Wouw -Roosendaal – Baarle Nassau – Etten & Leur – Rucphen c.a. – Chaam – Rijsbergen – Zundert – Ginneken. Feitelijk is de afbeelding van Breda niet het gemeentewapen en ook niet de gemeentevlag van Breda. Bij het gemeentewapen wordt deze afbeelding vastgehouden door 2 gouden leeuwen die op een burcht staan. Daarboven staat een engel. De gemeentevlag komt overeen, maar is wel rechthoekig.
  • Onder de gemeentewapens de teksten:
  • “graaf engelbrecht van nassau en zyne gemalin
    johanna van polanen als heer en vrovw
    van breda gehuldigd 24 augustus 1404”
  • “het doorluchtig vorstenhuis nassau-oranje
    ter eere door de ingezetenen van de
    baronie van breda opgericht 24 augustus 1904”
  • “uit den bredaschen tak van het edele
    huis van nassau ontsproot neerlands
    roemruchtig vorstengeslacht”
  • Onderaan rondom het monument de tekst:
    “3 juli mcmv – onthuld door h.m. wilhelmina koningin der nederlanden”

Naam: De Vlucht / De Trek
Omschrijving: beeld van een moeder met een ogenschijnlijk onwillig kind
Kunstenaar: Hein Koreman – RKD
Status: monument
Matertiaal: brons
Hoogte: ca. 2,5 meter (incl, sokkel)
Jaar: 1955
Opschrift: MEI 1940 (op de sokkel)
Locatie: Valkenberg park N51 35.473 E4 46.763

Het Verhaal:
Hein Koreman maakte het beeld niet als oorlogsmonument, maar exposeerde zijn werk voor de aankoop door Breda op de Keukenhof. Bij die expositie in 1954 was het goed voor de derde prijs.
Dit beeld riep bij velen in Breda herinneringen op aan mei 1940, toen de bevolking op de vlucht sloeg voor de naderende Duitsers. Het beeld werd steeds vaker De Vlucht genoemd en werd daarmee een oorlogsmonument. Het heeft op verschillende plekken gestaan: Parkstraat (1955-1959), Ginnekenstraat (1959-1965), Politiebureau Markendaalseweg (1965-1999), Breda. Op verzoek van het Oranjecomité en het ‘Comité 4/5 mei‘ heeft het beeld in 1999 een prominente rol gekregen bij de dodenherdenking op 4 mei, er worden dan veel bloemen bij het monument gelegd. Het is zorgvuldig gerestaureerd door de zoons van de kunstenaar en in april 1999 herplaatst in het park Valkenberg.
Andere bekende beelden van Hein Koreman in Breda zijn: Barmhartige SamaritaanBetaaltafelBloemenmeisje, Bokje, DanseresjesEmu, Kringloop, ReeSchrijvertje.Valkenberg De Vlucht suiker

Naam: De Vlucht / De Trek (Replica)
Omschrijving: beeld van een moeder met een ogenschijnlijk onwillig kind
Kunstenaar: Wouter Osterholt
Matertiaal: suiker
Hoogte: ca. 2,5 meter
Jaar: 21 mei 2015
Locatie: De Koepel, asielzoekerscentrum

Het verhaal:
Hoe gastvrij is Breda? Deze vraag leidde tot een replica van kunstwerk De Vlucht. Het is uitgevoerd in suiker, dat de maker heeft gekregen van omwonenden van het AZC, bij wie hij langs de deuren ging en om een kopje suiker vroeg. De kunstenaar gebruikte suiker als verwijzing naar de suikerindustrie die in Breda aan de ‘Zoete Inval’ was gevestigd.
21 mei 2015 werd het beeld onthuld in het Valkenberg naast het origineel, om vervolgens in processie overgebracht te worden naar het asielzoekerscentrum in de vroegere vrouwengevangenis bij De Koepel.
De maker, beeldend kunstenaar Wouter Osterholt, vertelt hoe hij uitkwam op een thema “Gastvrijheid” dat hem al langer bezig hield. Een karaktereigenschap die Bredanaars zichzelf graag toedichten.
Des te opzienbarender vond Osterholt het te ontdekken dat de komst van het asielzoekerscentrum tot weerstand leidde bij sommige omwonenden. Zij vreesden bijvoorbeeld voor een daling van de waarde van hun huis. Dat gebrek aan compassie raakte hem. Hij kwam uit op het beeld van Hein Korenman “De Vlucht”, dat is geïnspireerd op de evacuatie van Breda op 12 mei 1940. Bredanaars waren toen zelf vluchteling. Voor hun veiligheid waren zij afhankelijk van de gastvrijheid van onbekenden.
Bron BNdeStem

Naam: Hercules, Vuile Jan in de volksmond
Omschrijving: Beeld van schaars geklede man uit de Griekse mythologie
Materiaal: marmer (gehouwen)
Hoogte: 2,5 meter
Jaar: 1995 (replica)
Locatie: Valkenberg park N51 35.473 E4 46.763 in doolhof tuintje

Het verhaal:
In de volksmond heette dit beeld ‘Vuile Jan’, hetgeen betrekking heeft op de schaarse kledij.
Herakles of Hercules is een figuur uit de Griekse mythologie. Hij was een Griekse heros en werd beroemd om de 12 moeilijke werken die hij uitvoerde in opdracht van koning Eurystheus.
Het beeld is een replica van het zandstenen tuinbeeld, dat Willem III samen met 16 anderen tussen 1670 en 1686 kocht. De 17 beelden stonden verdeeld over grasperken in het Valkenberg park. Hercules is het enige beeld dat overgebleven is. Het origineel staat in het Breda’s Museum. Dit beeld zou in 1887 uit de vijver van park zijn opgevist.

Valkenberg Tobias en de engel 1024

Naam: Tobias en de engel
Omschrijving: beeld van 2 figuren
Kunstenaar: Mari Andriessen – RKD
Materiaal: brons (gegoten)
Hoogte: 1,9 meter
Jaar: 1968 of 1972
Locatie: Valkenberg park N51 35.473 E4 46.763

Het verhaal:
Over “Tobias en de Engel” wordt verhaald in Tobit, een boek dat in de katholieke bijbel deel uitmaakt als deuterocanoniek boek van het Oude Testament en dat door de protestanten beschouwd wordt als een ‘apocrief’ geschrift. Het boek is ook bekend als Tobias en is waarschijnlijk geschreven rond 200 v.Chr.
De hoofdrollen in het verhaal zijn voor een vader en zijn zoon: Tobit en Tobias. Tobit, oud en blind geworden, heeft in het verleden een kleine schat achtergelaten bij iemand in Medië en stuurt zijn zoon Tobias op pad om die op te halen. Op zijn reis krijgt Tobias gezelschap van de aartsengel Rafaël. Tobias herkent hem echter niet. Rafaël is gestuurd na gebeden van Tobit én van diens vrouw. Met hulp van Rafaël brengt Tobias zijn vaders schat naar huis. Met de gal van een vis die hij samen met Rafaël heeft gevangen, geneest Tobias zijn vaders blindheid. Een deel van de schat wordt als aalmoezen weggegeven.

Willemstraat a1 (1024x712)

Omschrijving: afbeeldingen van mieren
Kunstenaar: Florentijn Hofman – RKD
Materiaal: steen
Lengte: 200 meter
Jaar: 30 maart 2016
Locatie: Valkenberg park N51 35.473 E4 46.763

Het verhaal:
Tussen het station en het Park Valkenberg is een nieuw kunstwerk aangelegd bestaande uit afbeeldingen van rode mieren op stoeptegels. Het gaat in totaal om maar liefst 800 tegels over een afstand van 200 meter. Er zijn 6 verschillende tegels met een afbeelding van een mier waardoor de mieren verschillende kanten op lijken te lopen. Samen vormen ze een krioelende mierenmassa die de weg tussen station en de Bredase binnenstad aflegt. Daarmee staan de mieren symbool voor de massa’s mensen die zich een weg banen naar het centrum. Door wethouder Alfred Arbouw is op 30 maart 2016 de eerste steen gelegd.
Het kunstwerk is een ontwerp van een Florentijn Hofman. De kunstenaar maakte naam met extreem uitvergrote, speelse kunstwerken over de hele wereld. Zo is hij vooral beroemd geworden met zijn ‘Rubber Duck’. Een opblaasbare, gele badeend van 16,5 meter hoogte die onder meer dobberde in het water van Amsterdam, Maastricht, Osaka, Hong Kong, Peking, Sydney en Sao Paulo.
Andere voorbeelden van zijn werk zijn onder andere een 31 meter lange muskusrat van stro, een 12 meter hoge herdershond van strobalen en 210 papieren spreeuwen in de Hortus Botanicus Amsterdam. In Rotterdam verfde hij een blok sloopwoningen blauw. Op het strand van Schiermonnikoog bouwde hij drie houten kunstwerken in de vorm van enorme concertvleugels, als waren deze daar aangespoeld. In Arnhem ligt een 30 meter lang Feestaardvarken dat naar aanleiding van het 100-jarig bestaan van Burgers’ Zoo aan de stad werd aangeboden.

=============================================================

Onderstaande beelden bevinden zich niet meer in het Valkenberg Park.

Omschrijving: Googlemaps teken
Materiaal: staal
Hoogte: ca. 4 meter
Jaar: van september 2012 tot april 2014
Locatie: hoek Academiesingel en Willemstraat N51 35.593 E4 46.768

Het verhaal:
Deze beton plaat aan de singel wordt gebruikt voor wisselende exposities. Door de jaren heeft heen hebben hier diverse sculpturen gestaan met vrije expressie, maar vaak is er om onduidelijke reden niets geplaatst. Een echt beleid is er niet, terwijl dit plekje bij uitstek geschikt is voor wisselende exposities vanwege de enorme toeloop van mensen vanuit het station. De gemeente zou dit plekje veel beter kunnen (lees moeten) faciliteren voor kunst of informatievoorziening.
Tussen 2012 en 2014 stond hier het Google teken. Wie kent het niet? Het Googlemaps teken als je een locatie gevonden hebt. Symbolisch wordt hier natuurlijk hetzelfde bedoeld. Je hebt Breda gevonden. Als je Breda per trein bezoekt kom je lopend vanaf het station naar het centrum dit symbool tegen als een markering van je doel.
Zie ook onderstaande sculptuur.

Academiesingel 2a a

Omschrijving: Boezemmonument
Kunstenaar: Marinus van den BoezemRKD
Materiaal: o.a. staal en hardsteen
Hoogte: ca. 3 meter
Jaar: van 1975 tot ?
Locatie: hoek Academiesingel en Willemstraat N51 35.593 E4 46.768

Het verhaal:
Het Boezemmonument was een romantisch-lyrisch plateau, uitgevoerd door openbare werken en het energie- en waterbedrijf van de gemeente. Het kunstobject was vervaardigd in opdracht van het ministerie van Cultuur, Recreatie en Maatschappelijk Werk (toen WVC) in samenwerking met de gemeente Breda op initiatief van de projectgroep Beelden Buiten.
In het midden van het plateau stond een hardstenen plaat met de afbeelding van twee voetafdrukken gericht naar het park. Op elke hoek van het plateau stond een luidspreker op palen opgesteld gericht naar de voetafdrukken. Zodra een belangstellende op de hardstenen plaat ging staan, hoorde hij een romantisch-lyrische vertolking van de kunstenaar zelf over het stadspark.

valkenberg-manneke-douche-a3

Naam: Manneke Douche / Fonteinmotief
Omschrijving: beeld van naakt jongetje in fontein
Kunstenaar: Arthur Dupon
Hoogte: ca. 80 cm
Materiaal: koper
Jaar: 1952 tot 1980
Sokkel: beton, ca. 90 cm
Locatie: Valkenberg park N51 35.473 E4 46.763

Het verhaal:
Het beeldje is een geschenk van het comité Breda Oranjestad en is aangeboden bij de viering van het 700-jarig bestaan van Breda in 1952. Het stond in een vijvertje tegenover de achterkant van het Begijnhof.
Het beeldje is rond 1980 na carnaval gestolen uit het Valkenberg. Breda is Manneke Douche nooit vergeten. In 2012 was het beeldje wekenlang onderwerp van gesprek. De reden voor de ophef was de toevallige vondst van Willem van Ginkel van café Oud Boeimeer. Op internet zag de cafébaas een foto van Landgoed Wouwse Plantage waarop het beeld in de tuin stond van jonkheer Alain Speeckaert. De beheerder van het Valkenberg park Toon Koolen ging persoonlijk kijken op het landgoed. Hij twijfelde er niet aan , was zijn conclusie. Toch was het bewijsmateriaal allerminst waterdicht. Uit het stadsarchief bleek dat Manneke Douche eigenlijk Fonteinmotief heet. Hoe het beeld aan de bijnaam komt moge duidelijk zijn: het manneke vangt met zijn hand een waterstraal op, waardoor hij nat wordt van de spetters.
Het origineel staat op openluchtmuseum Middelheim in Antwerpen. Volgens het museum zijn er 5 kopieën gemaakt van het beeld. Drie daarvan staan in Antwerpen, het vierde in het Valkenberg en waar het vijfde beeld is gebleven is onbekend. Volgens de beheerder van het landgoed was het beeld geschonken aan de toenmalige eigenaar van het landgoed, Alain Speeckaert. Hij kreeg het beeld cadeau toen hij afscheid nam als voorzitter van De Familie, een onafhankelijk ziekenfonds in België. Dit moet zijn gebeurd toen het beeld werd gestolen uit het Valkenberg. De kans dat iemand proletarisch is gaan winkelen in Breda is volgens de beheerder niet erg groot. Is het louter toeval of zal de waarheid nog ooit aan het licht komen?

boender_tekens_in_asfalt_1_pcs

boender_tekens_in_asfalt_2_pcs

Foto: Peter Cox
Omschrijving: tekens in asfalt
Kunstenaar: Marius Boender – RKD
Materiaal: graniet
Jaar: 1984 (tot 19??)
Locatie: Valkenberg park N51 35.473 E4 46.763

Het verhaal:
Op twee plaatsen in het voetpad van het park zijn in 1984 abstracte tekens in het asfalt ingegoten. Kunstenaar was hierbij beïnvloed door micro/macro kosmos. Door overlaging van het asfalt in 19?? zijn de tekens echter niet meer zichtbaar.

Vervolg park beschrijving:
Het park heeft een vijver met een fontein, bomen, grasvelden, bloemen- en plantenperken en enkele beelden. Ook zijn er restanten van verdedigingstorens afkomstig van de voormalige stadsmuur en een speelvoorziening voor kinderen. Het is een rustplaats in de stad waar men kan wandelen en fietsen.
In het noorden van het park ligt het T-Huis (2002) van de bekende architect/kunstenaar John Körmeling.
Bij de ingang aan de Willemstraat bevindt zich het Nassau-Baronie Monument. Er zijn nog 3 ingangen aan de J.F.Kennedylaan, naast het Begijnhof in de Kapucijnenhof en de Cingelstraat nabij de KMA.
Bij opgravingen in het park zijn de fundamenten van een stenen muur gevonden, die tot 1537 de oude stadsmuur vormde. Van 2 muurtorens is een kleine stukje opgebouwd, of eigenlijk herbouwd zoals dat vroeger was. Even verderop op het kruispunt van de Catharinastraat en de Vlaszak is zo’n zelfde toren opgebouw.
Door de opgravingen heeft men vrij nauwkeurig het beloop van de oude stadsmuur kunnen achterhalen. Deze stadsmuur liep dus langs het bos (het huidige park).

Advertenties

3 reacties op Valkenberg Park

  1. Pingback: Ree Boeimeerweg 2 | Kunst en beelden in Breda c.a.

  2. Pingback: Schrijvertje Halstraat 7 | Kunst en beelden in Breda c.a.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s