Binnenstad

Fotografie: Victor Willemse
Camera: Nikon D5100
Laatste update van deze pagina 11-9-2017
Weet u meer ? Zie hier het contactadres.

Het centrum betreft het hele gedeelte binnen de singel inclusief Valkenberg Park en het stationsgebied. Het centrum is opgedeeld in de wijken: Schorsmolen, Valkenberg, Chassé en Fellenoord. Op deze pagina vindt u een overzicht van kunstwerken in de binnenstad.

Er zijn nogal wat muurschilderingen in het centrum. Klik hier voor het overzicht.

Barones man 1024

Omschrijving: beeld van man
Hoogte: 1,8 meter (levensgroot)
Jaar: van 1997 tot 2015
Materiaal: brons
Locatie: De Barones winkelcentrum 1e verdieping N51 35.259 E4 46.453

Het verhaal:
Deze man kijkt wat rond in het winkelcentrum en misschien kijkt hij wel naar de blote dame op de bank…
De Barones werd in 2015 – juli 2016 verbouwd om te ontpoppen tot een chique winkelcentrum. Het beeld is in 2015 weggehaald vanwege deze verbouwing. Na de verbouwing is het beeld niet meer terug gekomen.

barones-a2a-743x1024

Omschrijving: beeld van zittende naakte vrouw
Hoogte: (levensgroot)
Jaar: van 1997 tot 2015 en na juli 2016
Materiaal: brons
Locatie: De Barones winkelcentrum 1e verdieping N51 35.259 E4 46.453

Het verhaal:
Ze zit daar maar een beetje naakt met alleen pumps en een sjaal op een bank en kijkt achteloos opzij naar de bezoekers van het winkelcentrum. Ze vindt het niet erg als je naast haar komt zitten. Dat gebeurt dan ook regelmatig en niemand stoort zich er aan dat ze bloot is…
De Barones werd in 2015 – juli 2016 verbouwd om te ontpoppen tot een chique winkelcentrum. Het beeld is in 2015 weggehaald vanwege deze verbouwing. Bij de redactie is niet bekend of het na de renovatie terug komt.

Catharinastraat 9 b 1024

Omschrijving: gevelornament met leeuwen en familiewapen
Materiaal: kalksteen
Hoogte: ca. 1,5 meter
Jaar: 1614
Status: monument
Locatie: Catharinastraat 9, Huis van Wijngaerde N51 35.374 E4 46.630

Het verhaal:
Over het bijzonder fraaie, uit 1614 daterende huis Catharinastraat 9 (het Huis van Wijngaerde), bestond lange tijd, vanwege de initialen in het schilderwerk boven de gevel, het misverstand dat hier de Vrede van Breda zou zijn gesloten. De duiventros en de initialen hebben echter betrekking op de man, die het huis in 1614 liet bouwen: Hendrik van Wijngaerde. Boven de poort is het wapen van de opdrachtgever aangebracht en ook de gebeeldhouwde druiventrossen op de sluitstenen verwijzen naar hem. Het wapenschild is haast niet meer leesbaar, maar een zwarte leeuw is nog net zichtbaar.

Catharinastraat 9 a 1024

Omschrijving: reliëfsteen
Materiaal: kalksteen
Hoogte: 50 centimeter
Breedte: 72 centimeter
Jaar: 1614
Locatie: Catharinastraat 9 N51 35.374 E4 46.630

Het verhaal:
Het pand heeft een bijzondere opzet. Door het verschil in verdiepingshoogten en door een onderbreking in de zandstenen banden in het metselwerk lijkt het om twee verschillende panden te gaan. Dit is echter niet het geval. Het verschil tussen het linker- en het rechterdeel van de gevel komt doordat het linkerdeel van het hofhuis is gebouwd met de restanten van de bouwval.
Deze gevelsteen bevindt zich op de 1e verdieping. Door de zachte steen soort is de gevelsteen haast geheel verloren gegaan. De “4” van het jaartal 1614 is nog net zichtbaar.

Catharinastraat 93 1024

Omschrijving: gevelsteen met tekst en figuur 
Materiaal: steen
Hoogte: ca. x meter
Jaar: 1931
Opschriften: zie hieronder
Status: Rijksmonument NR 10120
Locatie: Catharinastraat 91 N51 35.373 E4 46.773

Het verhaal
Deze gevelsteen bevindt zich boven de poort naar het Kapucijnenhof. Op de steen is te lezen: “ALHIER WAS IN 1831 GEVESTIGD HET HOOFDKWARTIER VAN HET MOBIELE LEGER ONDER BEVEL VAN PRINS REDERIK DER NEDERLANDEN DIE MET ZIJN CHEF VAN DEN CENTRALEN STAF LUITENANT GENERAAL J. V.
BARON DE CONSTANT REBECQUE OP DEZE PLAATS DEN TIENDAAGSCHEN VELDTOCHT VOORBEREIDDE WELKE ALHIER OP 2 AUGUSTUS 1831 AANVING ONDER HET OPPERBEVEL VAN PRINS WILLEM VAN ORANJE”.
Meer info over de 10 daagse veldtocht: Wikipedia, Historisch Nieuwsblad, Defensie en Legermuseum.

Cingelstraat a1 (1024x678)

Omschrijving: gevelornament
Hoogte: x meter
Breedte: x meter
Jaar: 1790
Materiaal: natuursteen
Status: rijksmonument 10236
Locatie: Cingelstraat

Het verhaal:
Dit prachtig ornament bevindt zich aan de gevel van de voormalig KMA gouverneurswoning 1828-1923. Van 1956 tot en met 1992 was er het Volkenkundig Museum Justinus van Nassau gevestigd. Tegenwoordig is het een appartementencomplex.
Justinus van Nassau – de persoon, het pand en het museum
Bouwperiode: 1601-1606.
Huidige vorm dateert van 1790: verbouwing door vestinggouverneur prins Willem Frederik (de latere koning Willem I). In 1790 uit- en inwendig geheel gewijzigd en gepleisterd. Uit de bouwtijd dagtekent nog het benedendeel van de uitspringende achtkante hoektoren; van 1790 de door motieven in Lodewijk XVI stijl versierde en gebosseerd gepleisterde ingangspartij en de door een fronton, waarin een leeuw met krijgsattributen, gedekte middenrisaliet aan de Cingelstraat.
Naamgever: Justinus van Nassau (1559- 1631), Bredase bastaardzoon van Willem van Oranje, lt.-admiraal, dan gouverneur vesting Breda (1601-’21), dan Leids wetenschapper.
1795-1802: pand is kazerne en hospitaal.
1803-1811: pand is zetel Breda van het Departementaal Gerechtshof van Brabant.
Beroemdste bezoeker: Napoleon Bonaparte, hij hield hier korte audiëntie op 6 mei 1810.
1828-1923: ambtswoning gouverneur KMA.
1905: KMA begint met aanleg van collectie inheems wapentuig uit Nederlands-Indië.
1926: Etnografische verzameling KMA (‘Indische Museum’) in Justinus ondergebracht.
1938: collectie: Ned.-Indië + Nw.-Guinea.
1956: dependance Rijksmuseum voor Volkenkunde te Leiden; uitbreiding collectie (inheemse voorwerpen uit de hele wereld).
1957: Justinus… etc. nu ook museumnaam.
1962-’66: grote verbouwing en uitbreiding.
1970 (12 okt.): heropening door prins Claus.
1992 (31 dec.): museumsluiting.
2001: restauratie en verbouwing pand tot huidige luxe appartementencomplex.
Bron BNdeStem

Van Coothplein 18 1024

Naam: Kalypso
Omschrijving: gekrulde bronzen ring
Kunstenares: Iris Bouwmeester – RKD
Kosten: 80.000 euro
Hoogte: ca. 1,15 meter
Doorsnede: ca. 8 meter
Jaar: juni 2005
Materiaal: brons
Locatie: Van Coothplein 18 N51 34.988 E4 46.621

Het verhaal:
Ook wel gegolfde stoeprand genoemd.
De gemeente heeft Brabantse kunstenaars eind 2003 uitgenodigd een ontwerp in te dienen voor het toekomstige kunstwerk. Uit de ontwerpen die daarna werden ingestuurd, heeft de gemeentelijke commissie beeldende kunst vijf ontwerpen geselecteerd, die door de kunstenaars verder zijn uitgewerkt. Behalve het nu bekroonde kunstwerk ‘Kalypso’ van Iris Bouwmeester werden nog vier kunstwerken genomineerd. Ook die werden voorgelegd aan de inwoners van Breda en maakten kans om op het Van Coothplein te worden vereeuwigd. De ontwerpen waren: ‘Crossing’ van Anna Thalia Benus; ‘Panta Rei’ van Dorothé Jehoel en Jos Willems; ‘Monument van de achtergelaten tas’ van Simon Kentgens en ‘Stadsgeheimen’ van Maarten en Olav Koreman. Uit de 1000 inzendingen stemden 287 inwoners van Breda voor Kalypso van Iris Bouwmeester. Inwoners van Breda hebben zelf bepaald dat dit kunststuk in het hartje van Breda moest komen te staan.

Van Coothplein 24 a wp

Omschrijving: reliëfsteen van moeder en kind
Inscriptie: “FIDES”
Jaar:
Materiaal: steen
Locatie: Barlucca, Van Coothplein 24

Het verhaal:
Deze reliëfsteen bevindt zich naast de ingang het restaurant.

Eindstraat 24(1024x658)

Omschrijving: beeld van arend
Materiaal: kunststof
Locatie: Van Arendonk Schoenen, Eindstraat 24

Het verhaal:
Dit beeld bevindt zich boven de schoenenwinkel.

Ginnekenstraat 134 b (824x1024)

Omschrijving: borstbeeld van Generaal van Ham
Kunstenaar: Anton Wirtz – RKD
Jaar: 19-6-1897
Materiaal: brons
Onderschrift: P.v.HAM
Locatie: Ginnekenstraat 134

Het verhaal:
Petrus Paulus Hermans van Ham werd geboren als schoenmakerszoon in Breda op 19 februari 1839. Hij werd in 1894 tot generaal-majoor bevorderd in het Oost-Indische leger. Hij sneuvelde op 25 augustus 1894, toen hij bij een expeditie op Lombok met meer dan 100 van zijn manschappen in een hinderlaag liep. Breda bracht kort daarna hulde aan deze oud-stadgenoot in Schouwburg Concordia. Drie jaar later op 19 juni 1897 eerde men hem met een borstbeeld, gemaakt door Anton Wirtz. Het beeld werd geplaatst aan het huis dat staat op de plaats waar hij werd geboren. Het bronzen beeld staat in een neoclassicistische nis, bekroond met een tempel fronton en klassieke versieringen. Op de onderlijst staan de jaartallen 1839 en 1894 en het wapen van Breda. Bij de restauratie van de buitengevel in 1999-2000 is het beeld korte tijd verwijderd geweest om ook de nis te kunnen herstellen en het beeld te beschermen.

Halstraat 10 (1024x637)

Omschrijving: tegelmozaïek van 2 kinderen
Hoogte: x meter
Breedte: x meter
Materiaal: steen
Locatie: Sengers, Halstraat 10

Het verhaal:
Een opmerkelijke en unieke verschijning in de binnenstad is deze tegelmozaïek in grijstinten die tegen een moderne gevel is gemonteerd. Dit is waarschijnlijk het enige tegelmozaïek dat überhaupt tegen een gevel is gemonteerd in Breda. Daarnaast is het mozaïek bijzonder vanwege zijn afbeelding en zijn grootte. Het mozaïek bestaat uit tienduizenden steentjes. De moderne gevel is enigszins eigenzinnig in een straat die gemiddeld als oud bestempeld kan worden.

Halstraat 31 1024

Naam: Schrijvertje
Omschrijving: beeldje van kind
Kunstenaar: Hein Koreman – RKD
Kosten: 65.000 gulden
Hoogte: 57 cm
Jaar: 1975
Materiaal: brons
Sokkel: beton, 65 cm
Locatie: Halstraat 31 N51 35.186 E4 46.659

Het verhaal:
Het beeld stelt een kind voor, dat in gebogen houding op straat zit te schrijven. De plaatsing van het beeldje op een tamelijk hoge sokkel doet in dat verband enigszins afbreuk aan het ontwerp. Niettemin is daar – in overleg met de kunstenaar – welbewust voor gekozen om te voorkomen dat het in zichzelf gekeerde figuurtje letterlijk over het hoofd gezien zou worden. Het beeld is een paar maal gestolen maar gelukkig tekens weer teruggevonden. In het verleden voorzagen creatieve geesten wel eens het beeld van een petje, een ketting om de hals of een sigaret tussen de vingers.
In Tilburg aan de Heuvelstraat is in 1986 een replica van het beeldje geplaatst.
Andere bekende beelden van Hein Koreman in Breda zijn: Barmhartige SamaritaanBetaaltafelBloemenmeisje, Bokje, DanseresjesEmu, Kringloop, ReeDe Trek

Haven 13 1024

Naam: havenbeeld
Omschrijving: beeld als boei
Kunstenares: Iris Bouwmeester – RKD
Hoogte: 1,20 meter
Jaar: 2008
Materiaal: brons
Opschrift: “Havengeschenk Breda 2007 gebr. van Opstal”
Locatie: Haven 13 N51 35.350 E4 46.356

Het verhaal:
De haven was oorspronkelijk een deel van de rivier de Mark, waaraan Breda zijn oorsprong te danken heeft. Tussen 1965 en 2007 was de haven gedempt. De werkzaamheden van dit grote project zijn in fasen verlopen van december 2004 tot december 2008 toen het water definitief werd doorgetrokken. De kosten van het hele project bedroegen € 29,5 miljoen. De haven heeft een lage kade waar boten kunnen aanmeren en met daarboven horeca met terrassen. Er varen rondvaartboten vanuit de haven langs het Spanjaardsgat over de singels.
Dit beeld is geschonken door de aannemer van de haven.

Havermarkt a (1024x1018)

Naam: Troubadour
Omschrijving: beeld van troubadour
Kunstenares: Annemieke Post – RKD
Afmeting (hxbxd): 105 x 65 x 65 cm
Jaar: 21-6-1964
Materiaal: brons
Locatie: Havermarkt 12

Het verhaal:
Een onbekende grapjas heeft dit beeld eens voorzien van een eigenaardig naamplaatje. Niet met de naam Troubadour maar met “Willem de Peijper, kernfysicus 1638-1683”. Dat deze grap een eigen leven zou gaan leiden had waarschijnlijk niemand durven voorspellen. In een uitgave van “Uitleg”, toen een officieel gemeentelijk voorlichtingsblad werd aangaande de herinrichting van de Havermarkt gesproken over “het beeldje van de Peijper”!
Het Hero-concern bood ter gelegenheid van het 50-jarig bestaan het beeldje van de Troubadour aan de vier Oranjesteden: Breda, Oranje (F), Dillenburg (D) en Diest (B).
Op de jubileum dag 2 juli 1964 werd het beeld onthuld door directeur Jansen en burgemeester Geuljans. Kort na onthulling werd het weer verwijderd, want zowel aan de sokkel als aan de plaats waar het moest komen te staan diende nog het een en ander te gebeuren. Helaas was het tweede gietsel, bestemd voor de stad Oranje in Frankrijk nog niet gereed. Zodoende bracht een delegatie o.l.v. burgemeester en directeur van VVV het Bredaas beeld naar de Franse zusterstad. De gietproblemen waren kennelijk groot, want ook Diest had al een beeld voordat Breda in de zomer van 1966 eindelijk het definitieve exemplaar op de Havermarkt kreeg. Dillenburg moest toen nog twee jaar wachten voordat burgemeester Merkx het beeldje kon gaan aanbieden.
De eerste tijd gaf het beeld nog volop aanleiding tot discussie over de vormgeving. Later werd de kunstenares beschuldigt van plagiaat. De Bredase Troubadour zou opvallend veel gelijkenis vertonen met een beeld van de Haagse Kunstenaar Rudi Royackers. Dit is nooit afdoende bewezen.
Onder op de sokkel zien we de gemeentewapens van de 4 voornoemde gemeentes.
Bron: Beelden uit Breda
Houtmarkt 11 1024

Naam: Betaaltafel
Omschrijving: gevelbeeld van 3 personen
Kunstenaar: Hein Koreman – RKD
Hoogte: 96 cm
Jaar: 1953
Materiaal: steen
Locatie: Houtmarkt 11 N51 35.174 E4 46.615

Het verhaal:
Het beeld is onopvallend geplaatst boven het poortje naast de SubWay.
Het heeft oorspronkelijk boven de ingang van de sociale dienst gehangen.
Het idee van de betaaltafel kwam oorspronkelijk van de directeur van de kunstacademie St. Joost Breda. Het beeld stelt voor een brenger, een haler met als de tussenpersoon de Sociale Dienst. Wethouder en directeur plus de ambtenaren van de Sociale Dienst werden gezien als de uitdelers.
Vanaf 1963 werd door de doorvoering van de Algemene Bijstandswet het niet meer gezien als een gunst, maar een recht voor iedereen. In de jaren 50 was sociale voorziening nog een woord met een wrange smaak.
Andere bekende beelden van Hein Koreman in Breda zijn Barmhartige SamaritaanBloemenmeisje, BokjeDanseresjes, Emu, Kringloop, ReeSchrijvertje, De Trek

Omschrijving: reliëfstenen met afbeeldingen van dieren
Afmeting: 57 x 57 cm
Aantal: 5 stuks
Materiaal: kalksteen
Locatie: Karrestraat 13

Het verhaal:
Reliëfstenen komen erg veel voor aan de gevels van de huizen. Er zijn er circa 70 te bespeuren in Breda. Lopend door de winkelstraat vallen echter deze reliëfstenen nauwelijks op, omdat iedereen meer oog heeft voor winkeletages. Boven de winkelpui van kledingwinkel Anna van Toor bevinden zich 5 reliëfstenen, 3 stuks met een afbeelding van een vogel en 2 stuks met een afbeelding van een kikker. De stenen zijn versierd met fruit, bladeren en/of bloemen en geometrische vormen. Het is onwaarschijnlijk dat de vogel en de kikker een speciale betekenis hadden. Het zijn gewoon versieringen zonder bijbedoelingen. Omdat er meerdere stenen identiek zijn, zijn ze gemaakt met een mal. Mogelijk zijn er destijds nog andere afbeeldingen gemaakt. De stenen dienden voor decoratie en als teken van welvaart. Diverse elementen op de stenen zijn door de jaren heen vervaagd vanwege de zachte steensoort waarvan ze gemaakt zijn.

Kasteelplein a 1024

Omschrijving: ruiterstandbeeld van koning-stadhouder Willem III van Oranje Nassau
Kunstenaar: Toon Dupuis – RKD
Hoogte:
Hoogte sokkel:
Jaar: 8 oktober 1921
Signering:
“toon dupuis 1921” en
“fonderlie natle des bronzes / j. petermann / st. gilles-bruxelles”
Materiaal: brons
Locatie: Kasteelplein N51 35.381 E4 46.579

Het verhaal:
Het enige ruiterstandbeeld in Nederland van koning stadhouder Willem III staat in Breda. Hoog te paard met de aanvoerdersstaf in de rechterhand deed deze vorst bijna een eeuw lang veel stof opwaaien. In 1903 werd een nationaal comité gevormd om voor de verlosser van Engeland en de redder van Europa een standbeeld op te richten. Onmiddellijk barstte de discussie los over de standplaats waar het beeld zou moeten staan: Den Haag, Amsterdam of Breda. Ook over de kunstenaar was er onenigheid. Na een prijsvraag ging de opdracht naar Charles van Wijk, maar de kunstenaar overleed voordat hij met de uitvoering kon beginnen. Twee en half jaar later kreeg Toon Dupuis de opdracht. Voor het standbeeld werd onder de burgerij van Breda een inzameling gehouden die (omgerekend) 21.360 euro opbracht. Willem III van Oranje Nassau is voor de oude Nassaustad Breda van grote betekenis geweest. Hij voltooide na 1,5 eeuw de verbouwing van het kasteel van Breda.
De onthulling op 8 oktober 1921 ging gepaard met uitgebreide feestelijkheden. De gemeenteraad werd op het laatste moment ‘gedwongen’ voor de feestelijkheden een grote som geld uit te trekken. Het beeld werd onthuld door de opperstalmeester en de minister president Charles Ruijs de Beerenbrouck en niet door koningin Wilhelmina en prins Hendrik, die verhinderd waren.
In 1976, bij een werkbezoek van koningin Juliana, kon geen van de stadsbestuurders haar informatie geven over het beeld en de reden van plaatsing in Breda met een kleine protocollaire rel als gevolg. In 1988, het William and Mary jaar, 300 jaar betrekking Engeland – Nederland, werd Breda geen rol toebedeeld, ondanks de oude historische banden. Midden 1994 ontstond discussie over het verplaatsen van het beeld, met een nieuw ontworpen sokkel, naar een ander deel van het Kasteelplein. De huidige bakstenen sokkel, in interbellumstijl, ontworpen door ir. J. Reyn van openbare werken, zou daarbij moeten verdwijnen. In november 2000 keerde de rust voorlopig terug toen besloten werd het beeld en sokkel toch op de huidige plek te handhaven.
Aan de voorzijde van het voetstuk hangt het wapen van Willem III met daaronder de naam “WILLEM III.”
Op de hoeken van het voetstuk zijn de wapens van Groot-Britannië (linksvoor), de Nederlanden (rechtsvoor), Frankrijk (rechtsachter) en … (linksachter) aangebracht.
Willem III Hendrik (Den Haag 14 november 1650 – Kensington Palace 8 maart 1702), bestuurde vanaf 1672 als stadhouder Willem III van Oranje Holland, Zeeland, Utrecht, Gelre en Overijssel van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden.
In 1677 trouwde hij met Maria Stuart, de oudste dochter van de in 1685 koning geworden Jacobus II van Engeland en dus zijn volle nicht (Willems moeder was Maria Henriëtte Stuart, de Engelse Princess Royal). Vanaf 1689 regeerde hij samen met zijn vrouw over Engeland, Ierland en Schotland. Toevallig was zijn regeringsnummer (III) hetzelfde voor zowel Oranje als Engeland. Als koning van Schotland stond hij bekend als Willem II.
Een kleine replica van het beeld bevindt zich op de binnenplaats van de Pulchri studio’s Lange Voorhout in Den Haag.

Kasteelplein 55-77(1024x491)

Omschrijving: guirlande met leeuwenkop
Hoogte: x meter
Breedte: x meter
Jaar: 1790
Materiaal: natuursteen
Status: rijksmonument 10236
Locatie: Kasteelplein 55-77

Het verhaal:
Deze prachtige guirlande bevindt zich boven een toegangspoort van de voormalig KMA gouverneurswoning 1828-1923. Van 1956 tot en met 1992 was er het Volkenkundig Museum Justinus van Nassau gevestigd. Tegenwoordig is het een appartementencomplex.
Justinus van Nassau – de persoon, het pand en het museum
Bouwperiode: 1601-1606.
Huidige vorm dateert van 1790: verbouwing door vestinggouverneur prins Willem Frederik (de latere koning Willem I). In 1790 uit- en inwendig geheel gewijzigd en gepleisterd. Uit de bouwtijd dagtekent nog het benedendeel van de uitspringende achtkante hoektoren; van 1790 de door motieven in Lodewijk XVI stijl versierde en gebosseerd gepleisterde ingangspartij en de door een fronton, waarin een leeuw met krijgsattributen, gedekte middenrisaliet aan de Cingelstraat.
Naamgever: Justinus van Nassau (1559- 1631), Bredase bastaardzoon van Willem van Oranje, lt.-admiraal, dan gouverneur vesting Breda (1601-’21), dan Leids wetenschapper.
1795-1802: pand is kazerne en hospitaal.
1803-1811: pand is zetel Breda van het Departementaal Gerechtshof van Brabant.
Beroemdste bezoeker: Napoleon Bonaparte, hij hield hier korte audiëntie op 6 mei 1810.
1828-1923: ambtswoning gouverneur KMA.
1905: KMA begint met aanleg van collectie inheems wapentuig uit Nederlands-Indië.
1926: Etnografische verzameling KMA (‘Indische Museum’) in Justinus ondergebracht.
1938: collectie: Ned.-Indië + Nw.-Guinea.
1956: dependance Rijksmuseum voor Volkenkunde te Leiden; uitbreiding collectie (inheemse voorwerpen uit de hele wereld).
1957: Justinus… etc. nu ook museumnaam.
1962-’66: grote verbouwing en uitbreiding.
1970 (12 okt.): heropening door prins Claus.
1992 (31 dec.): museumsluiting.
2001: restauratie en verbouwing pand tot huidige luxe appartementencomplex.
Bron BNdeStem 

Naam: Weeskinderen
Omschrijving: beeld van meisje en jongen in deurlijst
Kunstenaar: F. Hermus
Hoogte: 80 cm
Inscriptie: F. Hermus
Jaar: 1887
Materiaal: steen
Locatie: Juzt, Kloosterplein 6 N51 35.279 E4 46.823

Het verhaal:
Van begin 11e eeuw tot 1971 was het statige gebouw aan het kloosterplein 6 in gebruik als weeshuis, als Gereformeerd Burgerweeshuis om precies te zijn. Het pand dateert uit 1887, net als het beeldhouwwerk aan weerszijden van de voordeur. In dat jaar werd de oude huisvesting, ooit gebouwd als klooster van de Zwarte Zusters, gesloopt en vervangen door nieuwbouw. De woorden boven de ingang “God is een Vader der Wezen”werden overgenomen van de stenen poort die eerder voor het oude weeshuis stond. Ook de 18e eeuwse regentenkamers werden meegenomen uit het oude gebouw. Hoewel de instelling bedoeld was voor arme en ouderloze burgerwezen lijken die kamers op het tegendeel te wijzen. Het zijn rijk gedecoreerde vertrekken met houten lambrisering, veelkleurig goudleer behang, houtsnijwerk en indrukwekkende spiegels. De leiding van het weeshuis was officieel in handen van de regenten, het dagelijks werk werd gedaan door een binnenvader en binnenmoeder. Zij zorgden er ook voor dat de weeskinderen er netjes bij liepen als dat nodig was. Zelfs de kinderen op de afbeelding naast de voordeur zijn in hun zondagse kleren gestoken. De onbekende beeldhouwer heeft er twee keurige kinderen van gemaakt, eigenlijk twee volwassen in zakformaat. Een ook in die tijd al steeds minder gangbare opvatting over jonge mensen.
De incriptie “F.Hermus” boven het beeld van de man komt eveneens voor op de beelden van Huis Ocrum in de St. Janstraat, dat ook als weeshuis heeft gefungeerd (zie hieronder). In de deurlijst is ondere ander een festoen verwerkt, dit is een versiering met fruit, bladeren en/of bloemen in de vorm van een slinger.
Bron: Beelden uit Breda

Omschrijving: reliëfstenen met afbeeldingen van mensen
Kunstenaar: F. Hermus
Hoogte: 20 cm
Jaar: 1887
Materiaal: steen
Locatie: Juzt, Kloosterplein 6 N51 35.279 E4 46.823

Het verhaal:
Dit voormalige weeshuis heeft veel overeenkomsten met huize Ocrum in de Sint Janstraat. In tegenstelling tot huize Ocrum zijn de gezichten bij deze stenen geen weeskinderen, maar een bonte verzameling van eigenaardige mensen en dieren. Deze stenen bevinden zich boven de vensters op de begane grond en verdieping, met uitzondering van de eerste afbeelding, deze zit helemaal bovenaan bij de dakkapel.

Molenstraat 6 b1024

Omschrijving: buste van Charles Stulemeyer
Hoogte: ca. 35 cm
Materiaal: brons
Opschrift: “CH. Stulemeyer stichter van dit gebouw”
Locatie: Bibliotheek leeszaal Molenstraat 6 N51 35.260 E4 46.775

Het verhaal:
Carel Lambertus Stulemeijer werd op 20 september 1880 in Rotterdam geboren als zoon van Adrianus Hendricus Stulemeijer (1842-1890), schoenmaker en timmerman/aannemer, en Catharina Agatha van Heck (1836-1905). Charles Stulemeijer overleed op 24 januari 1968 te Breda.
Charles Stulemeijer (1880-1968) was een bekende Bredase industrieel. In 1898 begon hij met zijn broers een handel in stenen en bouwmateriaal, die al spoedig uitgroeide tot een bouwbedrijf, gespecialiseerd in het gebruik van gewapend beton. In 1919 richtte Charles Stulemeijer de Hollandsche Kunstzijde Industrie (HKI) op, later overgenomen door de ENKA. Hij bezat ook belangen in andere bedrijven, waaronder de Machinefabriek Breda (voorheen Backer en Rueb), bekend van de vierkante tramlocs: de zogeheten Backertjes. Charles Stulemeijer was als katholieke ondernemer bepaald niet conservatief te noemen. Zo kende de HKI al een ondernemingsraad lang voordat zo’n orgaan bij wet verplicht was. Hij stond dan ook bekend als de ‘rode’ Stulemeijer. Hij gaf de stoot tot de oprichting van de R.K. Openbare Leeszaal en Bibliotheek, en was betrokken bij de stichting van het Lieve Vrouwe Lyceum te Breda en van de R.K. Handelshoogeschool te Tilburg (nu KUB).
Het tekstplaatje onder de buste geeft wellicht de verkeerde informatie. Charles Stulemeijer was niet de stichter van het bibliotheekgebouw in de Molenstraat, maar de stichter van de bibliotheek in Breda. Daarnaast moet zijn naam geschreven worden met een “IJ” i.p.v. “Y”.
Een medaillon van Charles Stulemeijer is te vinden op de Charles Stulemeijerbrug op de noordelijke rondweg.

Molenstraat 6 e (1024x768)

Omschrijving: plastiek van glas en marmer
Kunstenaar: Piet Hein Stulemeijer – RKD
Hoogte: 1 meter
Jaar: 1977
Materiaal: glas en marmer
Locatie: Bibliotheek leeszaal Molenstraat 6 N51 35.260 E4 46.775

Het verhaal:
De Bredase kunstenaar Piet Hein Stulemeijer werkte voornamelijk met glas. Toen hij in 1977 deze plastiek ontwierp, had hij daarbij de beoogde ruimte in gedachten in de bibliotheek in de Karrestraat. De lichtinval op de entresol bij de toenmalige lunchroom van de V&D bepaalde zijn ontwerp in grote mate, maar ook de kleur, sfeer en vorm van de aanwezige glas-in-lood ramen speelden een rol. Het object omvat 25 witte en zwarte blokken die los van elkaar op een vierkante plaat geplaatst zijn. Op de witte marmeren blokken zijn kolommen geplaatst van wisselende hoogten, die bestaan uit op elkaar gelijmde glasplaatjes. Die plaatjes, van gewoon vensterglas, zijn eerst doorgesneden waardoor een kolom een bepaalde structuur vertoont. Door de verschillende dikten, breuklijnen en opstellingen ontstaat een grote variatie in kleur en lijn.
De adviescommissie voor de openbare bibliotheek reageerde aanvankelijk terughoudend op de plannen van de kunstenaar. Een bezoek aan zijn atelier was voldoende om alle bezwaren weg te nemen. Na de verhuizing van de bibliotheek naar de Molenstraat kreeg de glasplastiek een plek op de binnenplaats.

Molenstraat 6 f (1024x667)

Omschrijving: varken gemaakt van afval
Hoogte: 70 centimeter
Materiaal: plastic / divers
Locatie: Bibliotheek leeszaal Molenstraat 6 N51 35.260 E4 46.775

Het verhaal:
Het voorwerp staat in de bibliotheek.
De kunstenaar heeft met dit voorwerp aangetoond dat het mogelijk is om met afval creatief te zijn en dat kunst niet per se duur hoeft te zijn. Het is gemaakt van afval, voornamelijk flessen.

Molenstraat 6 d (1024x768)

Omschrijving: vogel/insect gemaakt van afval
Hoogte: ca. 2 meter
Materiaal: plastic / divers
Locatie: Bibliotheek leeszaal Molenstraat 6 N51 35.260 E4 46.775

Het verhaal:
Het voorwerp staat in de binnentuin van de bibliotheek. Met wat creativiteit is een vogel of een insect uit het voorwerp te halen vanwege de vleugels, ook al heeft een vogel of een insect geen 4 poten.
De kunstenaar heeft met dit voorwerp aangetoond dat het mogelijk is om met afval creatief te zijn en dat kunst niet per se duur hoeft te zijn. Het is gemaakt van afval, voornamelijk folie en buizen.

Nieuweweg (519x1024)

Omschrijving: beeld van de H. Franciscus
Hoogte: 1,95 meter
Jaar: 1905
Materiaal: steen
Status: Rijksmonument 518933
Locatie: kloosterkapel Nieuwstraat 27 zijde Nieuweweg

Het verhaal:
Ten zuiden van het klooster van de zusters Franciscanessen Penitenten Recollectinen uit Roosendaal staat, parallel aan de Nieuwstraat en de Markendaalseweg, de voormalige kloosterkapel, daterende uit 1904-’05 en gebouwd naar een ontwerp van de Bredase architect J. Lijdsman. De kapel is uitgevoerd in sobere neo-gotische stijl, met als inspiratiebron de veertiende-eeuwse Franse laatgotiek. Het kerkgebouw bestaat uit een schip van acht traveeën, waarop aan de noordelijke zijde een lager en smaller koor aansluit, bestaande uit twee koortraveeën en een driezijdig gesloten absis. Ter hoogte van de derde en vierde travee (geteld vanuit het zuiden) heeft de kapel een eensteens uitspringend schijntransept met aan de westelijke zijde een topgevel met nis, waarin een beeld van de H. Franciscus is geplaatst.
Na jaren van verwaarlozing en leegstand heeft het historische kloostercomplex (27) aan de Nieuwstraat een nieuwe functie gekregen. In 2014-2016 is de voormalige kapel samen met het klooster, de hofhuizen van Assendelft (25), Bruheze (23) en Waelwyck (21) verbouwd tot een vijfsterrenhotel dat met de naam Hotel Nassau door het leven gaat. Het hotel is begin mei 2016 open gegaan. Het is het tweede hotel in Brabant met 5-sterren. Er zijn 65 unieke kamers en nog eens 30 nieuwe kamers in de nieuwbouw achter het complex.
De kapel is verbouwd tot multifunctionele ruimte, die onder andere geschikt is voor feesten, conferenties en business-meetings.
De buitenzijde van de kapel en het klooster is zoveel mogelijk origineel gebleven, dus inclusief het beeld van H. Franciscus.

Omschrijving: beeld van vrouw, zonder verdere beschrijving
Kunstenaar: Pier Arjen de Groot – RKD
Hoogte: 2 meter
Jaar: 14-7-1954
Materiaal: brons
Locatie: Oude Vest 4 (PTT gebouw) N51 35.184 E4 46.713

Het verhaal:
Het voormalige PTT gebouw is in 1944 plat opgeblazen. Na de oorlog verrees op dezelfde locatie een nieuw en groter PTT gebouw dat in fases is gebouwd.
Het beeld bevindt zich boven de toegangsdeur naar het PTT gebouw op de hoek van de Oude Vest en de Keizerstraat. Ze kijkt wat nonchalant maar ziet wel iedereen die naar binnen gaat. De langgerokte vrouwenfiguur diende volgens de architect als een verticale afsluiting van de hoofdingang. Een puur esthetisch element in een gebouw in zijn vormgeving de relatie met het oude Breda moest uitdrukken.

Oude Vest 13 wp

Omschrijving: reliëfsteen van gemeentewapen van Etten-Leur
Hoogte: 70 cm
Breedte: 65 cm
Inscriptie: “EN ATTENDANT J’ESPERE”
Materiaal: steen
Locatie: Oude Vest 13 N51 35.213 E4 46.737

Het verhaal:
In vroegere tijden hadden de (geschakelde) huizen in de binnenstad collectieve poorten om bij de achterzijde te komen. Bijna alle poorten in de Bredase binnenstad zijn met de tijd (helaas) verdwenen. Deze reliëfsteen bevindt zich boven een poort tussen Oude Vest 13 en 19. Andere stadspoorten vinden zich o.a. in de Catharinastraat en St. Annastraat.
In kleur heeft de afbeelding van het gemeentewapen van Etten rode torentjes op een grijze achtergrond met daarboven een gouden kroon. In het Valkenberg Park is de afbeelding echter afgedrukt met gouden torentjes op een blauwe achtergrond.
Op het lint onder de afbeelding staat de tekst: EN ATTENDANT J’ESPERE. Het is Frans voor “ondertussen hoop ik”. De tekst is bijna niet meer leesbaar. Boven het wapen is een harnas helm afgebeeld. Waarom juist het wapenschild van Etten-Leur in deze muur is gemetseld is onbekend. Samen met de tekst zou het kunnen duiden op een strijd voor onafhankelijkheid. Etten-Leur behoorde destijds tot de Baronie van Breda. Tot de schepenbanken van de Baronie behoorden: Breda, Oosterhout, Dongen, Gilze en Rijen, Alphen en Chaam, Baarle-Nassau, Ginneken en Bavel, Terheijden, Princenhage, Etten, Etten in de Palen van de Hoeven, De Eenige van Rijsbergen, Zundert-Hertog, Wernhout, Roosendaal en Nispen.

Prinsenkade 7 wp

Omschrijving: plaquette van zwaan met kind
Hoogte: 30 cm
Breedte: 55 cm
Materiaal: brons
Locatie: Prinsenkade 8

Het verhaal:
Deze plaquette bevindt zich in de portiek van Van Ede en Partners.

Reigerstraat 32 wp

Omschrijving: beeld van arend met gemeentewapen van Breda
Hoogte: ca. 60 cm
Materiaal: steen
Montage hoogte:
Locatie: Reigerstraat 32 N51 35.361 E4 46.470

Het verhaal:
Eenzaam en op grote hoogte waakt deze arend over de binnenstad. De arend is geplaatst op een schoorsteen gelijkend muurtje van de trapgevel. Voor de poten zien we een afbeelding van het gemeentewapen van Breda.
Op de noordoosthoek van de Havermarkt staat het zestiende-eeuwse huis De Arend. Belangrijke huizen op markante plaatsen, zoals op straathoeken, kregen vaak een naam om ze te kunnen onderscheiden. Deze huisnamen waren eenvoudig, ook iemand die niet kon lezen of schrijven moest het symbool kunnen begrijpen.
Breda werd twee keer getroffen door een stadsbrand, in 1490 en in 1534. Hierbij werden grote delen van de uit houten huizen bestaande stad verwoest. Daarom ging men meer en meer huizen van steen bouwen, soms zelfs op bevel van de bestuurders.
Door de eeuwen heen is in veel gevallen de kern van de middeleeuwse huizen blijven staan maar zijn de voorgevels vaak vervangen. De voorgevel was immers het gezicht van het gebouw. De forse trapgevel van De Arend is als oorspronkelijke voorgevel wonderwel gespaard gebleven. In de negentiende eeuw is de gevel ‘gemoderniseerd’ door de plaatsing van een kroonlijst en pleisterwerk.
De karakteristieke trapgevel van De Arend is zelfs vereeuwigd als schaalmodel nummer 77 in de beroemde collectie Delftsblauwe jeneverflesjes van de KLM. De adelaar is bij de restauratie van 1962 op de trapgevel geplaatst.
Bron: VVVBreda

Ridderstraat 2 wp

Naam: Sinte Juttemis
Kunstenaar: ontwerp Nico van de Burgt, gemaakt door Aimé Tollenaer
Omschrijving: carnavalesk beeld van zittend vrouwtje
Hoogte:
Jaar: 1991
Materiaal: brons
Opschrift: zie hieronder
Sokkel: beton, hoogte ca. 1 meter
Locatie: Ridderstraat 2 N51 35.247 E4 46.595

Het verhaal:
Dit beeld is een cadeau van de Stichting Bredase Carnavals Viering (BCV) aan de Bredase bevolking ter gelegenheid van het 55-jarig bestaan.
Tollenaer werkte bijna 30 jaar bij ijzergieterij en machinefabriek Touw in de Belcrum. Na sluiting van de fabriek begon hij voor zichzelf. Naast naamplaatjes voor columbariums en urnentuinen maakte hij medailles, onderscheidingen en beeldjes voor carnaval en kleine kunstwerken. Andere voorwerpen van zijn hand zijn: het Boemeltje op de markt in Prinsenbeek, de carnavalsplaquettes in de Ridderstraat en het bronzen begijntje met de rozenkrans op Begraafplaats Zuilen.
Wanneer men spreekt van met of op sint-juttemis bedoelt men gewoonlijk nooit, omdat deze heilige niet bestaat (en er daarom ook geen feestdag is met die naam). Met ‘wachten tot sint-juttemis’ wordt om diezelfde reden bedoeld: eindeloos wachten.
De volledige uitdrukking is met sint-juttemis, als de kalveren op het ijs dansen. Jutte zou een koosvorm zijn van Judith, de bijbelse heldin, van wie de naamdag op 17 augustus zou vallen. (In werkelijkheid valt haar naamdag op 24 maart en 7 september. In augustus ligt er uiteraard geen ijs, en kalveren kunnen niet dansen, vandaar de betekenis nooit. Deskundigen op het gebied van volkscultuur menen dat dit verhaal uit de lucht gegrepen is en wijzen erop dat noch de heilige Judit noch de heilige Jutta haar naamdag op 17 augustus heeft.
Op drie zijdes van de sokkel zijn kleine bronzen afbeeldingen aangebracht van een nar.

St. Antoniuskerk Sint Janstraat (1024x678)

Omschrijving: beeld van heilige
Hoogte: ca.
Jaar: 1837
Materiaal: steen
Locatie: St. Antoniuskerk, Sint Janstraat,

Het verhaal:
Dit beeld is geplaatst boven de entree van de kerk. Onder het beeld valt te lezen:
“A.D. MDCCCXXXVII”

Veemarktstraat 42 1024

Omschrijving: regenmeter
Hoogte: ca. 4,5 meter, variabel
Jaar: ca. 2006
Materiaal: staal
Opschrift: “hemelwater zoekt…”
Locatie: Sint Janstraat 12, Hof van Hersbeek N51 35.261 E4 46.636

Het verhaal:
De hoogte van deze regenmeter is variabel en afhankelijk van de hoeveelheid regenwater in de onderste buis.
Hof van Hersbeek is een stil, stedelijk woonhof in het centrum van Breda. Ze ligt verscholen aan de Sint Janstraat tussen de Antoniuskathedraal en de stadsbibliotheek. Ondanks dat het hofje zich in het centrum bevindt, is het een oase van rust. De appartementen zijn gelegen rond een binnenplaats met een enorme treurbeuk en een waterput. De binnenplaats heeft een afsluitbaar hekwerk, waarbij veiligheid én privacy optimaal gewaarborgd zijn.

Veemarktstraat 42 b 1024

Omschrijving: dame met paraplu
Hoogte: ca. 1,8 meter
Jaar: ca. 2006 – ca. 2015
Materiaal: staal
Locatie: Sint Janstraat 12, hof van Hersbeek N51 35.261 E4 46.636

Het verhaal:
De dame met hoepeljurk en paraplu stond in het binnenhof van nummer 42.

Sint Janstraat 18 a (1024x791)

Omschrijving: reliëfsteen met afbeelding van weeskind
Kunstenaar: F.Hermus
Hoogte: 1,4 meter
Jaar: 1887
Materiaal: steen
Status: rijksmonument 10229
Locatie: Huis Ocrum, Sint Janstraat 18

Het verhaal:
Huis Ocrum is een monumentaal pand en een van de meest bekende hofhuizen van Breda.
De hoofdingang bevindt zich in de Sint-Janstraat 18. Ernaast staat het huis Hersbeek en iets verderop bevindt zich de Sint-Antoniuskerk. Het grootste gedeelte was tot ongeveer 1500 in het bezit van de familie Van Zelbach. Vanaf 1505 was het van Hiëronymus van Oisterzeel. In 1534 werd het huis herbouwd na een stadsbrand. In januari 1536 kochten twee edellieden, Jean de Hocron en Nicolaes d’Aubermont, een stuk grond met de restanten van een afgebrand huis. In datzelfde jaar begonnen ze met de bouw van een nieuw huis. Beide edellieden bekleedden een functie aan het hof van graaf Hendrik III van Nassau. Van 1577 tot 1610 was het gebouw als Augustinessenklooster in gebruik, van 1625 tot 1637 samen met nr 16 als Jezuietenklooster en later kazerne.
Van 1848 tot 1952 fungeerde het als een rooms-katholiek burgerweeshuis. De voorgevel is in 1887 vervangen. Toen is ook deze reliëfsteen aangebracht met een afbeelding van een weeskind. Deze steen bevindt zich helemaal bovenaan de 3e verdieping.
Sint Janstraat 18 b (1024x466)

Omschrijving: reliëfsteen met afbeelding van gemeentewapen
Kunstenaar: F.Hermus
Hoogte: x meter
Inscriptie: EHRASMUS
Jaar: 1887
Materiaal: steen
Status: rijksmonument 10229
Locatie: Huis Ocrum, Sint Janstraat 18

Het verhaal:
Van 1848 tot 1952 fungeerde het gebouw als een rooms-katholiek burgerweeshuis. De voorgevel is in 1887 vervangen. Toen is ook deze reliëfsteen aangebracht met een afbeelding van het gemeentewapen van Brederode (achter de vlaggenmast). Het wapen wordt vastgehouden door 2 draakjes. Deze steen bevindt zich bovenaan de 2e verdieping.
Het wapen is een eerbetoon aan de Amsterdamse rentenier A. Lodewijk die beweerde af te stammen van de graven van Holland en zich daarom Graaf van Brederode noemde. Hij had het weeshuis in 1832 een legaat geschonken van 50.000 gulden waarmee de nieuwe huisvesting in 1848 gekocht en opgeknapt kon worden.
Linksonder staat de inscriptie “EHRASMUS”.

Omschrijving: 8 reliëfstenen met afbeeldingen van weeskinderen
Kunstenaar: F.Hermus
Hoogte: ca. 30 cm
Jaar: 1887
Materiaal: steen
Status: rijksmonument 10229
Locatie: Huis Ocrum, Sint Janstraat 18

Het verhaal:
Huis Ocrum is een monumentaal pand en een van de meest bekende hofhuizen van Breda.
De hoofdingang bevindt zich in de Sint-Janstraat 18. Ernaast staat het huis Hersbeek en iets verderop bevindt zich de Sint-Antoniuskerk. Het grootste gedeelte was tot ongeveer 1500 in het bezit van de familie Van Zelbach. Vanaf 1505 was het van Hiëronymus van Oisterzeel. In 1534 werd het huis herbouwd na een stadsbrand. In januari 1536 kochten twee edellieden, Jean de Hocron en Nicolaes d’Aubermont, een stuk grond met de restanten van een afgebrand huis. In datzelfde jaar begonnen ze met de bouw van een nieuw huis. Beide edellieden bekleedden een functie aan het hof van graaf Hendrik III van Nassau. Van 1577 tot 1610 was het gebouw als Augustinessenklooster in gebruik, van 1625 tot 1637 samen met nr 16 als Jezuietenklooster en later kazerne.
Van 1848 tot 1952 fungeerde het als een rooms-katholiek burgerweeshuis. De voorgevel is in 1887 vervangen. Toen zijn ook deze 8 reliëfstenen aangebracht met (7) afbeeldingen van weeskinderen. Van de man met de snor is het moeilijk voor te stellen dat het een weeskind is. Deze stenen bevinden zich boven de vensters op de begane grond.

Sint Janstraat 18 d (715x1024) Sint Janstraat 18 e (846x1024) Sint Janstraat 18 f (707x1024)

Omschrijving: 3 reliëfstenen met afbeeldingen van persoon en leeuw
Kunstenaar: F.Hermus
Hoogte: ca. 1 cm / 30 cm
Inscriptie: F. Hermus
Jaar: 1887
Materiaal: steen
Status: rijksmonument 10229
Locatie: Huis Ocrum, Sint Janstraat 18

Het verhaal:
Huis Ocrum is een monumentaal pand en een van de meest bekende hofhuizen van Breda.
De hoofdingang bevindt zich in de Sint-Janstraat 18. Ernaast staat het huis Hersbeek en iets verderop bevindt zich de Sint-Antoniuskerk. Het grootste gedeelte was tot ongeveer 1500 in het bezit van de familie Van Zelbach. Vanaf 1505 was het van Hiëronymus van Oisterzeel. In 1534 werd het huis herbouwd na een stadsbrand. In januari 1536 kochten twee edellieden, Jean de Hocron en Nicolaes d’Aubermont, een stuk grond met de restanten van een afgebrand huis. In datzelfde jaar begonnen ze met de bouw van een nieuw huis. Beide edellieden bekleedden een functie aan het hof van graaf Hendrik III van Nassau. Van 1577 tot 1610 was het gebouw als Augustinessenklooster in gebruik, van 1625 tot 1637 samen met nr. 16 als Jezuietenklooster en later kazerne.
Van 1848 tot 1952 fungeerde het als een rooms-katholiek burgerweeshuis. De voorgevel is in 1887 vervangen. Toen zijn ook deze 3 reliëfstenen aangebracht. De 2 stenen met de personen zijn identiek maar wel gespiegeld ten opzichte van elkaar. Deze stenen bevinden zich aan weerszijden van de toegangspoort op de pilasters. De afbeelding van de leeuw bevindt zich daar precies middenin.
Op het linkse beeld staat de inscriptie “F.HERMUS” dat eveneens voorkomt op de beelden van het voormalige weeshuis aan de Kloosterplein 6 (zie hierboven).

Sint Janstraat 18 u (1024x678) Sint Janstraat 18 t(1024x678)

Omschrijving: kapiteel met afbeeldingen van personen
Kunstenaar: Niel Steenbergen – RKD
Afmeting: ca. 50×30 cm
Inscriptie: RENOVATUM 1954
Jaar: 1954
Materiaal: steen
Status: rijksmonument 10229
Locatie: Huis Ocrum, Sint Janstraat 18

Het verhaal:
Een kapiteel of kopstuk is de bekroning, kopstuk of bovenbeëindiging van een zuil, pijler of pilaster, in de regel om de last of kracht op een smaller draagvlak over te brengen, veelal voorzien van beeldhouwwerk.
In 1952 kreeg de academie voor beeldende kunst St. Joost de beschikking over Huis Ocrum vanwege het opheffen van het RK weeshuis. Het moest ingrijpend verbouwd worden om de school te kunnen huisvesten. Direct naast de toegangspoort werd een aanbouwsel voor het trappenhuis gesloopt en een nieuwe ingang gemaakt. Bestuurslid Steenbergen hakte ter gelegenheid van de afronding van de werkzaamheden het kapiteel. Nadat St. Joost vertrokken was naar de Ypelaar volgde in 1994-1996 een uitgebreide restauratie en herinrichting. De zuil en kapiteel bleven gelukkig behouden.
Deze kapiteel heeft op 4 zijden afbeeldingen van personen en bevindt zich op de binnenplaats van de tegenwoordige muziekschool. Kerken niet mee beschouwd is dit het enige kapiteel in Breda en daardoor uniek. De inscriptie “RENOVATUM” is Latijn en betekent letterlijk “bijgewerkt” of wel renovatie.

Sint Janstraat 18 v (1024x464)

Omschrijving: vlakke afbeelding van persoon
Afmeting: 5,5 x 4,5 meter
Materiaal: steen
Locatie: Huis Ocrum, Sint Janstraat 18

Het verhaal:
Naast de vele historische beelden van Huis Ocrum (zie hierboven) is er ook nog een modern stuk te vinden en wel in de stoep op de binnenplaats van de huidige muziekschool. Vanwege zijn grootte en zijn vlakheid moet je er wel wat moeite voor doen, maar wie goed kijkt ziet de contouren van een persoon die op verschillende hoogtes zijn genomen. De afdruk is aangebracht in 30 tegels. Verder geen details bekend bij de redactie.

Stadserf Adriaan van Bergen 1024

Naam: Turfschipper Adriaan van Bergen
Omschrijving: beeld van Adriaan van Bergen doe een turfschip trekt
Kunstenaar: Grada Rueb – RKD
Hoogte: ca. 90 cm
Jaar: 1926 (origineel) / 2004
Materiaal: terracotta (origineel) / brons
Opschrift op bordje: De turfschipper Adriaan van bergen uit Leur die 4 maart 1590 Breda hielp veroveren met zijn turfschip waarin 72 soldaten verborgen waren.
Locatie: Stadserf N51 35.330 E4 46.635

Het verhaal:
Adriaan van Bergen, turfschipper. Hij bracht op 4 maart 1590 met zijn vracht turf voor de Spaanse bezetters ook 72 Staatse soldaten de stad Breda binnen. Zij heroverden de vesting op de Spanjaarden en brachten stad en kasteel weer in handen van prins Maurits.
In 1926 schonk de directie van de Bredase firma Backer en Rueb dit beeldje ter gelegenheid van het in gebruik nemen van de uitbreiding van het stadhuis. De beeldhouwster was de dochter van de directeur. Om deze reden is het beeld juist hier geplaatst en niet aan wat tegenwoordig de Nieuwe Prinsenkade heet, waar de turfschipper feitelijk de stad binnen kwam.
Na een beschadiging in 2004 van het werk is een bronzen afgietsel van het gerepareerde beeld gemaakt en geplaatst waar het origineel heeft gestaan, namelijk het binnenplaatsje achter het (voormalige) stadhuis / VVV-gebouw. Het kopie is zo grondig gemaakt dat zelfs de reparaties te zien zijn. Het kwetsbare origineel is zo goed mogelijk hersteld en bevindt zich thans in het Bredaas Museum. Bij de VVV zijn ook kleinere replica’s te koop van circa 10 cm hoogte.
De Stadserf is te bereiken via een smal steegje naast het stadhuis op de Grote Markt of via een steegje in de Sint Annastraat.

Stadserf a (1024x643)

Omschrijving: stenen bank
Kunstenaar: Jaap KaasRKD
Ontwerp: architect J. W. Hanrath
Breedte:
Jaar: 20-7-1927
Kosten: 150 gulden
Inscriptie: zie hieronder
Materiaal: Euville
Locatie: Stadserf

Het verhaal:
De monumentale bank is een geschenk van de gezamenlijke Bredase verenigingen, te weten de sociale-, de muziek-, de belangen- en de amusementsvereniging. De uiting van het saamhorigheidsgevoel van de Bredase verenigingen staat hier voor fors, sterk, kloek en statig. Alle Bredase verenigingen werden opgeroepen tot deelname aan een passend cadeau bij de opening van de nieuwbouw van het raadhuis aan het Stadserf in 1927. Ondanks dat de bijdragen niet zo vlot kwamen, hield initiatiefnemer Franz Smits, voorzitter van het Breda’s Mannenkoor, een inspirerende toespraak bij de onthulling van de bank op 20 juli 1927.
Ook met het vervaardigen van de bank ging het niet zo soepel. Architect Hanrath uit Hilversum, die ook de nieuwbouw van het raadhuis voor zijn rekening nam, tekende het ontwerp. Hij wilde eigenlijk Raedeker om zijn ontwerp uit te voeren, maar die was met 350 gulden te duur. Jaap Kaas deed het uiteindelijk voor 150 gulden. Hij kapte de bank uit de sterk aan verweer onderhevig zijnde steensoort Euville, die ook is toegepast bij de bouw van het stadhuis.
De beide leuningen van de bank zijn afgewerkt met een afbeelding van een hond. De honden, door journalist Gerard van Herpen ooit de waakhonden van de democratie genoemd, staan voor trouw.
Op de zijkant van de leuning is te lezen: DE VERENIGINGEN VAN BREDA AAN HET GEMEENTEBESTUUR 1926.
Nu, vele decennia later is de toestand van de bank nog slechter geworden. Door de zachte steensoort heeft de bank flink ingeboet op kwaliteit en aanzien. Mede door het “fietsenprobleem” op het Stadserf is de bank nog nauwelijks toonbaar en nodigt het niet meer uit om er op te gaan zitten..
Bron: Beelden uit Breda.

veemarktstraat-2a-a2-1024x733

Naam: Hangbuikzwijn
Omschrijving: beeld van hangbuikzwijn
Kunstenares: Julia van VerschuerRKD
Hoogte: 77 centimeter
Jaar: 1974
Materiaal: brons
Locatie: t.o. Veemarktstraat 2A

Het verhaal:
Het beeld is gemaakt in opdracht van de gemeente. De bedoeling van de maakster is dat kinderen al spelend het 77 centimeter hoge zwijntje gaan ontdekken, maar het beeld staat bijna het gehele jaar verdekt tussen de stoelen van tafels van het terras van het Grieks restaurant waardoor je het beeld makkelijk over het hoofd ziet en kinderen er nauwelijks op spelen.

Veemarktstraat 36 (1024x678)

Omschrijving: geveldecoratie
Hoogte: ca. 3 cm
Materiaal: steen
Locatie: Veemarktstraat 36

Het verhaal:
Hoog op de gevel zit deze decoratie, maar dan moet je wel even steil omhoog kijken. Het zit onder de dakrand tussen twee vensters. Zo zijn er op de historische panden tal van decoraties te vinden, soms wat groter, kleiner, extravaganter of juist ingetogen. Decoraties werden veel al aangebracht om aan te geven dat men welgesteld was. Men had er tenslotte geld voor over om het aan te laten brengen.

Veemarktstraat 42 b wp

Naam: Sint Ivo Hélory (Sint Yves)
Omschrijving: beeld van priester
Kunstenaar:
Inscriptie beeld: AV.03
Inscriptie sokkel: Sint Ivo Schutspatroon der advocaten 1253-1303
Jaar: 2003
Hoogte:
Materiaal: brons
Sokkel: natuursteen
Locatie: Veemarktstraat 42 N51 35.301 E4 46.708

Het verhaal:
Sint Ivo, Schutspatroon der advocaten 1253-1303. Ivo Hélory, ook Yves genoemd is een Bretonse heilige, patroonheilige van de advocaten en van Bretagne. Hij wordt afgebeeld als advocaat (toga en baret), met een boek bij zich en een schrijfveer.
Hij studeerde Romeins recht aan de Sorbonne en nadien canoniek recht te Orléans. Ivo was priester in het bisdom Tréguier waar hij de functie van officiaal, kerkelijk rechter, bekleedde. In die rol nam hij het op voor de armen. Hij werd in 1347 heiligverklaard door paus Clemens VI. In Rome is de kerk Sant’Ivo alla Sapienza aan hem gewijd. Zijn kerkelijke feestdag is 19 mei.

Veemarkt straat 48 1024

Naam: Episcopal Palace (bisschoppelijk Paleis))
Omschrijving: vaas
Kunstenaar: Jerome SymonsRKD
Jaar: april 2005
Hoogte: ca. 3,5 meter
Materiaal: aluminium
Locatie: Veemarktstraat 46 N51 35.316 E4 46.727

Het verhaal:
In de stenen rondom de vaas staat de inscriptie “laat het leven uw doop weerspiegelen”. Dit beeld staat in het afgesloten voorplein van het Bisschopshuis op nummer 46-48.
In april 2005 vond de openstelling plaats van het fraaie voorplein van het bisschopshuis. Aanleiding tot het project vormde de ingrijpende restauratie van het monumentale 18e eeuwse stadspaleis waarin het bisdom is gehuisvest. Beeldend kunstenaar Jerome Symons kwam tegemoet aan de wens om een zowel artistiek hoogwaardig als spiritueel inspirerend en veelzeggend ontwerp te presenteren. De opvallende zilverkleurige vaasvorm met zijn ruime wolkvormige uitsparingen suggereert een binnen- en een buitenwereld, in- en uitgaan, geborgenheid en communicatie. De wolken kunnen naar de hemel verwijzen, terwijl de vaas zelf als een symbool van water en voedsel kan worden opgevat. Er ligt een complex van betekenissen aan ten grondslag die verbonden kunnen worden met de christelijke traditie maar ook met breder universeel gedachtegoed.
Een soortgelijk beeld staat in Woerden.
’s Nachts is de vaas van binnenuit verlicht.

Veemarktstraat 48 c

Naam: Het Paard
Omschrijving: beeld van paard
Kunstenaar: Henk Groenhuis – RKD
Jaar: 1973
Hoogte: 80 cm
Materiaal: brons
Locatie: Veemarktstraat 46 N51 35.316 E4 46.727

Het verhaal:
Henk Groenhuis is geïnspireerd door Egypte. “De verstilling, het magische, de beelden waarvan alle overbodige details zijn weggelaten.” Zijn Egyptische beeldjes werden gevonden door een broer die hun vader overhaalde de jonge Henk naar Sint Joost te sturen. Vijftien jaar was hij. Hij kreeg beeldhouwles van Jan Gladinnes, won in 1959 de Sint Joostpenning. Die verwerkte hij in een sculptuur van een stier. Een verwijzing naar Zeus, naar Europa. De stier, ook zijn sterrenbeeld, komt vaker terug in zijn werk. Zoals meer dieren. Het Paard, dat voor het bisschoppelijk paleis in Breda stond. Het Paard is gestolen. Sindsdien is er niets meer van het beeld bespeurd. Het Paard staat waarschijnlijk ergens in een achtertuin.
Henk Groenhuis heeft de Academie voor Beeldende Kunsten St Joost in Breda gevolgd en is sinds 1954 werkzaam geweest in Breda. De kunstenaar maakte diverse beelden voor Breda, zie ook: Bokje, Kolgans, Varkentje

Veemarktstraat 64 a1 (801x1024)

Omschrijving: gevelbeeldje van Maria met kind
Hoogte: 24 cm
Breedte: 6 cm
Materiaal: steen
Locatie: Veemarktstraat 64

Het verhaal:
Een bijzonder beeldje want dit is waarschijnlijk het kleinste beeldje in Breda. Het is bevestigd onder het fronton boven de voordeur. Vanwege zijn kleur en afmetingen gaat het geheel op in de rijk versierde omlijsting van de deur, waardoor het haast niemand opvalt dat er ook nog een beeldje in is verwerkt.
In de Grote Kerk zijn weliswaar nog kleinere beeldjes, maar dat zijn series van kleine gezichtjes. In de gevel van Catharinastraat 14 is nog klein beeldje verwerkt dat maar een fractie groter is.

Vlaszak 8 1024

Omschrijving: golf in 6 gevelkolommen
Kunstenaar: Dick Fluitsma – RKD
Hoogte:
Jaar: ? tot eind 2014
Materiaal: baksteen
Locatie: Vlaszak 8 N51 35.326 E4 46.833

Het verhaal:
Kunsttoepassing op buitenmuur, bestaande uit horizontale golf in zes elementen, op zes segmenten van de (vooruitgeschoven) stenen buitenmuur.
Eind 2014 is de projectontwikkelaar/aannemer begonnen met de herontwikkeling van het voormalige kantoor van de gemeente tot het appartementen complex Gasthuyspoort. De bestaande bouw is daarbij geheel gestript, wat inhoudt dat de buitengevel met de welvingen is gesloopt.
Andere beelden van de Bredase kunstenaar zijn: PaardDe Opgetogen Vrouw, Stoel met gevouwen leuning

Vlaszak 10 1024

Naam: Het offer van Isaac
Omschrijving: beeld half schaap / half kind
Kunstenaar: Menashe Kadishman (Israël) – RKD
Hoogte: ca. 6 mtr.
Jaar: 1986/1989
Materiaal: Corten staal (geroest)
Locatie: Vlaszak 10 N51 35.314 E4 46.833

Het verhaal:
In 1986 werd dit werkstuk voor het eerst getoond in een tentoonstelling in de Beyerd. Op advies van de Commissie voor Beeldende Kunsten besloten B&W tot aanschaf. Na twee jaar discussie over de locatie werd in september 1989 werd het beeld geplaatst op het grasveld aan de Vlaszak. De kunstenaar gaf de voorkeur aan het pleintje tegenover Concordia, maar die plaats werd afgekeurd vanwege het moeten rooien van boom.
Het thema, aldus de commissie, behelst “een universeel gegeven in de menselijke geschiedenis en heeft een optimale gestalte gekregen. De volstrekt originele verbeelding van dit thema is enerzijds representatief en heeft anderzijds een grote verstaanbaarheid voor de beschouwer”.
Het werk grijpt terug op het Oude Testament verhaal van Abraham die opdracht kreeg zijn zoon Isaac te offeren. Op het laatste moment weet een engel Abraham tegen te houden. Hij offert vervolgens een ram die in het struikgewas verstrikt was geraakt. Abraham die zoveel deed in de naam van God werd hiermee zelf op de proef gesteld.
De kunstenaar werkte zelf als herder in kibboetsen en in de kopermijnen in de Negro woestijn. Hij voltooide zijn studie in Londen en keerde daarna terug naar zijn geboortestad Tel Aviv. Tijdens een expositie in Venetië maakte de kunstenaar kennis met Frank Tiesing, later directeur van de Beyerd, het begin van zijn artistieke relatie met Nederland. Van de kunstenaar zijn er 3 werken in Nederland: ‘Het offer van Isaac’ ‘in Breda, ‘De droom’ Buddinghplein in Dordrecht en ‘Kissing birds’ in Leiden.

waterstraat-5-a3-678x1024

Omschrijving: beeld van patroonheilige
Hoogte: ca. x mtr.
Jaar: ca. 1850
Materiaal: steen
Status: rijksmonument 518945
Locatie: O.L. Vrouwe- of Waterstraatse kerk, Waterstraat 5

Het verhaal:
De katholieke schuilkerk aan de Waterstraat werd opnieuw opgebouwd in 1715. Tussen 1780-1814 werd het nog gedeeltelijk bestaande interieur aangebracht met galerijen op zuilen en een gestuukt plafond. In 1837 kreeg de kerk de nog steeds bestaande voorgevel in de Ionische orde, ontworpen door stadsarchitect Cuypers. Deze heeft verschillende malen de classicistische orden toegepast. Vaak wordt deze stijl de waterstaatsstijl genoemd. Er bestaan nog vier andere kerken in Breda, de synagoge, in deze stijl. In een nis in de halsgevel het beeld van de patroonheilige.

Advertenties

4 reacties op Binnenstad

  1. Pingback: Ree Boeimeerweg 2 | Kunst en beelden in Breda c.a.

  2. Pingback: Schrijvertje Halstraat 7 | Kunst en beelden in Breda c.a.

  3. Pingback: De Vlucht, Park Valkenberg | Kunst en beelden in Breda c.a.

  4. Pingback: Kolgans Laagbos Haagse Beemden | Kunst en beelden in Breda c.a.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s